Klimaatadaptatie: vier leerzame lessen voor effectieve regionale samenwerking

Door klimaatverandering is er vaker sprake van hitte, droogte, hevigere en een grotere hoeveelheid neerslag. Om hiermee om te kunnen gaan moeten er aanpassingen worden gemaakt in de ruimtelijke inrichting van Nederland. Bijvoorbeeld door te zorgen voor waterberging, afvoercapaciteit, schaduwplekken.  

In het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) hebben Rijk, gemeenten, waterschappen en provincies afspraken met elkaar gemaakt om deze opgave gezamenlijk aan te pakken. Regionaal wordt samengewerkt in 45 werkregio’s.  In opdracht van de rekenkamer van het waterschap Rivierenland heeft Bureau 7TIEN samen met PROOF adviseurs  de samenwerking op het gebied van klimaatadaptatie onderzocht. In dit blog delen we vier lessen uit de evaluatie.

Waterschap Rivierenland neemt deel aan vijf werkregio’s. Deze werkregio’s hebben verschillende uitdagingen maar liggen allemaal in het stroomgebied van de grote rivieren. De uitdagingen zijn dus fors en de samenwerkingen zijn in een vroegtijdig stadium opgestart. In 2017 zijn de eerste stresstesten uitgevoerd en in 2019 de eerste strategieën vastgesteld. Wij hebben onderzocht wat dit heeft opgeleverd en welke lessen hieruit kunnen worden getrokken.  

Wat kunnen we leren?  

  1. Regionale samenwerking heeft een positieve bijdrage op het bereiken van de klimaatadaptatiedoelen. Met name omdat kennis en capaciteit in gemeenten versnipperd is. Door regionaal verbindingen te leggen wordt kennisuitwisseling versterkt. Ook maakt de samenwerking dat de kans groter is dat gezamenlijk kan worden opgetrokken in projecten en onderzoeken waardoor deze efficiënter kunnen worden uitgevoerd.  
  2. Zorg voor een trekker van de samenwerking. Om de samenwerking succesvol te laten zijn is het belangrijk dat iemand zich verantwoordelijk voelt om de samenwerking te faciliteren en trekken. Dit kan een belangrijke rol voor de waterschappen zijn. Waterschappen hebben namelijk een duidelijk belang op het gebied van klimaatadaptatie. Ze zijn verantwoordelijk om watertekort en wateroverlast te voorkomen. Ook hebben ze de kennis in huis om andere overheden te ondersteunen bij vraagstukken. Bovendien zijn waterschappen al regionaal georganiseerd waardoor ze vanuit een regionaal perspectief naar de samenwerking kijken. Het is dus logisch om als waterschap ook het voortouw te nemen in de samenwerking. 
  3. Stel minimale eisen aan de kwaliteit van de inrichting van de samenwerking. Elke regio is anders. De samenstelling verschilt, de uitdagingen verschillen en de samenhang met andere overlegtafels verschilt. Het is dus logisch dat ook de manier waarop samengewerkt wordt ook verschillend is. Tegelijk zien we dat een goede samenwerking gebaat is bij een aantal kwaliteitseisen op het gebied van verslaglegging, agendavoering, monitoring en evaluatie. Het is daarom belangrijk om oog te hebben voor de verschillen, maar wel algemene eisen te stellen aan de professionaliteit van de samenwerking.
  4. Benadruk bestuurlijk de urgentie van klimaatadaptatie en samenwerking. Het helpt om bestuurlijk het goede voorbeeld te geven en aandacht te hebben voor klimaatadaptatie. Capaciteit en urgentie om klimaatadaptatie op te pakken zijn niet bij alle gemeenten aanwezig. Een les uit Rivierenland is dat bestuurders een sleutelrol kunnen vervullen door klimaatadaptatie bestuurlijk op de agenda’s te zetten en hier de urgentie voor te vergroten.  

We hebben dit onderzocht door twee van de samenwerkingsverbanden in het waterschap Rivierenland als casus te bestuderen. Hiervoor hebben we documenten bestudeerd en gesprekken gevoerd met betrokkenen bij het waterschap, gemeenten, de provincie en maatschappelijke partners. Daarnaast hebben we de bevindingen uit de twee casussen breder getoetst in de andere regio’s van het waterschap Rivierenland. De rapportage is aangeboden aan de Algemene vergadering van het waterschap.  

Wilt u meer weten over de lessen of bent u benieuwd waarmee we u kunnen helpen op het gebied van klimaatadaptatie? Neem dan contact op met Freek Kuipéri!

Freek Kuipéri

Adviseur
freek@bureau7tien.nl
/in/freekkuiperi/
+31 (0) 653951137