Rekenkameronderzoek naar terugwinning grondstoffen uit afvalwater

Wat spoel je zelf allemaal door de WC? In ons afvalwater belanden veel waardevolle grondstoffen. Om verspilling te voorkomen zou het mooi zijn als we die grondstoffen zoveel mogelijk opnieuw kunnen gebruiken. Het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR) heeft daarom als doel om 50% van de belangrijkste grondstoffen terug te winnen. De rekenkamer van HDSR heeft Bureau 7TIEN en LeAF gevraagd te onderzoeken of HDSR op de juiste weg is om dit doel te behalen.

Waterschappen staan aan de frontlinie van de circulaire transitie van afvalwater naar grondstoffen en spelen een cruciale rol bij het verduurzamen van de keten. Afvalwater is een bron van waardevolle grondstoffen, zoals fosfaat, cellulose, bioplastics, alginaat en biomassa, die kunnen worden teruggewonnen. HDSR heeft als doelstelling om in 2040 50% van deze top 5 grondstoffen terug te winnen. Deze grondstoffen kunnen worden gebruikt voor nieuwe toepassingen zoals fosfaat als groene meststof voor de landbouw en cellulose voor bouwmaterialen. Dit is niet alleen goed voor het milieu, maar draagt ook bij aan een circulaire economie waarin niets verloren gaat.

De rekenkamer brengt advies uit aan het Algemeen Bestuur van HDSR op basis van onderzoek. Omdat het terugwinnen van grondstoffen een groeiende opgave is wil de rekenkamer het bestuur hierover adviseren. Wij voeren onderzoek naar de doeltreffendheid en doelmatigheid van het beleid uit ten behoeve van dit advies. Een aandachtspunt daarbij betreft de innovatie paradox. Voor het terugwinnen van grondstoffen is namelijk nog niet altijd een bewezen techniek beschikbaar en vergt dus innovatie, onderzoek en investeringen. Het is echter niet waarschijnlijk dat alle onderzoeken en investeringen succesvol zijn. Om uiteindelijk tot een goede oplossing te komen zijn ook mislukkingen nodig. Hier houden we in het onderzoek rekening mee door niet alleen te kijken naar wat wel en niet is gelukt maar ook of er voldoende monitorings- en bijsturingsinstrumenten aanwezig zijn om bij te kunnen sturen wanneer uitkomsten beschikbaar zijn.

Aanpak rekenkameronderzoek
Voor het onderzoek voeren we verkennende gesprekken binnen HDSR en bestuderen we documenten. Vervolgens voeren we gesprekken met stakeholders van buiten. De beelden uit deze gesprekken buiten HDSR toetsen we in verdiepende gesprekken binnen de organisatie. Tot slot komen we in een werksessie samen met de rekenkamer tot aanbevelingen. In de verzamelde data maken we onderscheid tussen feiten, percepties en ons oordeel. Zo komen we tot een transparante rapportage met de inzichten en lessen. Daarbij belichten we successen en identificeren we verbeterpunten, zodat HDSR niet alleen kan leren van het verleden, maar ook kan anticiperen op toekomstige uitdagingen en kansen.

Bent u benieuwd in welke mate uw beleid doelmatig en doeltreffend is of bent u op zoek naar onderzoekers voor het uitvoeren van een rekenkameronderzoek? Neem dan contact op met Wieke.

Wieke Meijer

Adviseur
wieke@bureau7tien.nl
in/wiekemeijer/