Wat betekent de sturende MKI in de GWW voor gemeenten?

De Milieukostenindicator (MKI) maakt de milieubelasting van bouwmaterialen inzichtelijk door deze uit te drukken in euro’s. Daarmee kunnen materialen beter worden vergeleken omdat naast directe kosten ook milieuschade wordt meegenomen. Het gebruik van de MKI-score is nu nog vrijwillig, maar daar komt verandering in: vanaf 2027 wordt toepassing in bepaalde gevallen verplicht. Wat betekent dit voor gemeenten? En hoe kun je je hierop voorbereiden?

Wat is de MKI-score?

De MKI-score drukt de milieubelasting van een product uit in euro’s per eenheid. De score wordt bepaald via een levenscyclusanalyse (LCA), waarin de impact van een product over de hele levensduur wordt meegenomen: van productie tot en met eindverwerking. Daarbij wordt gekeken naar verschillende impactcategorieën, zoals CO₂-uitstoot, vermesting en (eco)toxiciteit. De optelsom van deze effecten vormt de uiteindelijke MKI-score.

Hoewel de MKI al wordt toegepast als inkoopinstrument, gebeurt dit momenteel vooral op vrijwillige basis. Dit leidt in de praktijk tot grote verschillen: sommige gemeenten stellen duidelijke eisen, terwijl andere er nog niet of nauwelijks mee werken. Het gevolg is een versnipperd speelveld en onduidelijkheid over wat er precies wordt verwacht.

Wat betekent de MKI GWW voor gemeenten?

De nieuwe wetgeving introduceert twee verplichte toepassingen van de MKI:

• Milieuprestatie eisen: Er komen sectorbrede eisen voor asfalt en beton. Gemeenten moeten bij alle GWW-aanbestedingen rekening houden met deze ondergrenzen. Mogelijk volgen later ook eisen voor staal.
• Gunningscriterium: Bij grotere projecten moet de MKI verplicht worden opgenomen als gunningscriterium. De exacte invulling en de definitie van ‘grote projecten’ worden nog uitgewerkt.

De negatieve milieu-impact in de GWW-sector wordt voor een groot deel veroorzaakt door beton, asfalt en staal (bijna 70%). Het invoeren van minimumeisen is dan ook een belangrijke stap. Het biedt producenten investeringszekerheid en stimuleert de ontwikkeling van duurzamere materialen. De eisen worden opgesteld door de onafhankelijke commissies van CROW en iedere twee jaar geactualiseerd. Het verplichte gunningscriterium moet daarnaast zorgen voor verdere verduurzaming op projectniveau.

Wat kunnen gemeenten nu al doen?

Het wetsvoorstel bevindt zich in een vergevorderd stadium. Na advies van de Raad van State wordt de regeling aangepast. Vervolgens volgt behandeling in de Tweede en Eerste Kamer. De invoering wordt op zijn vroegst in 2027 verwacht. Voor die tijd kan je als gemeente natuurlijk al wel aan de slag. Bijvoorbeeld met:

• Kennis opbouwen: zorg dat inkopers, projectleiders en beleidsmakers bekend zijn met de MKI en de toepassing ervan in aanbestedingen.
• Experimenteren in projecten: neem de MKI alvast mee in pilotprojecten of aanbestedingen om ervaring op te doen met het gebruik als eis of gunningscriterium.
• Werkwijze opnemen in beleid: Het werken met de MKI kan eventueel opgenomen worden in het beleid voor circulaire economie of het inkoopbeleid.

Daarnaast biedt PIANOo een vragenloket waar gemeenten terechtkunnen met vragen over de MKI en de aankomende regelgeving.

Gaat u aan de slag met MKI’s binnen de gemeente en wil je een keer sparren? Neem dan contact op met Wieke!