Met de Omgevingswet wordt openbaar groen integraal meegenomen in ruimtelijke keuzes. Groen krijgt daarbij een volwaardige plek in de omgevingsvisie en -plan(nen) van een gemeente. Dat is een goede zaak want een groene omgeving biedt verkoeling op warme dagen, verbetert de luchtkwaliteit en stimuleert biodiversiteit. Daarnaast heeft groen een positief effect op het welzijn van mensen. De waarde van groen mag daarom niet overkeken worden in de besluitvorming.
Toch staat het groen in veel gemeenten onder druk vanwege concurrentie met andere ruimtelijke ontwikkelingen zoals de woningbouw. Achterstallig onderhoud en versnippering van natuur zorgen ervoor dat niet alle inwoners optimaal profiteren van een groene leefomgeving. Dit maakt sterk groenbeleid essentieel om groen niet alleen te behouden, maar ook uit te breiden en versterken. Dit biedt houvast bij keuzes over ruimtelijke inrichting zodat natuur en bebouwing in balans blijven.
In deze blogreeks duiken we dieper in op hoe gemeenten hun groenbeleid kunnen verbeteren. In deze blog bespreken we de het groenstructuurplan en de groenstructuurkaart: wat is het, hoe gebruik je het en hoe kan het bijdragen aan toekomstig groenbeheer?
Het concept groenstructuur wordt toegelicht in de handreiking Groen in en om de Stad. Hierin wordt groenstructuur gedefinieerd als het groen op systeemniveau. De handreiking spreekt over ecologische structuren. Voor gemeenten gaat het in de praktijk vaak om het openbaar groen en water.
De groenstructuurkaart is een kaartweergave van al het (openbaar) groen en het water binnen de grenzen van een overheid. Een groenstructuurkaart kan de huidige situatie of de gewenste groenstructuur weergeven. In de praktijk wordt dit weleens door elkaar gehaald. Voor de gewenste situatie worden ook de namen groenstructuurvisiekaart of groenstructuurvisie gebruikt. De groenstructuurkaart is digitaal, interactief en kan intern en eventueel ook extern gebruikt worden. Hierdoor wordt het ook mogelijk om de kaart met kaarten van andere disciplines te combineren.
Een groenstructuurplan is de gehele nota of het plan met de huidige kaart en huidige regels plus de visiekaart, en de manieren waarop er naar de nieuwe situatie wordt toegewerkt.
Door in beeld te brengen wat er op structuurniveau binnen de grenzen van de gemeente aan groen en blauw ligt kun je gericht aan de slag met het versterken en of behouden van dit systeemniveau. Daarbij zijn er drie doelen:
Beleidsuitgangspunten met betrekking tot het groen kunnen worden gekoppeld aan de groenstructuurkaart, zoals ‘bomen in een bomenlaan mogen niet zomaar gekapt worden’ of ‘groen met veel ecologische potentie moet ecologisch worden beheerd’. Het integreren van de groenstructuurkaart in beleid helpt zo om keuzes te maken in het behouden, versterken en verbinden van groen. Deze uitgangspunten kunnen worden vertaald naar concrete regels in het omgevingsplan en het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO).
Een groenstructuurplan, met kaart en eventuele regels moet worden vastgesteld door de gemeenteraad. Het proces om te komen tot het groenstructuurplan moet daarom zorgvuldig worden doorlopen.
Voor het opstellen van een concept-kaart is (geo) data nodig. Het hangt af van de beschikbare data binnen de gemeente in hoeverre deze data direct kan worden gebruikt of in verschillende gesprekken moet worden opgehaald. De geospecialist en ecoloog zijn ten minste nauw betrokken.
Met een conceptkaart kan vervolgens een intern afstemmingsproces worden gestart. Na dit afstemmingsproces is het verstandig om de kaart ten minste met belanghebbende externe partijen te bespreken. Wanneer deze stappen zijn doorlopen kan de kaart en eventueel de bijbehorende notitie ter behandeling aan de raad worden voorgelegd. Wanneer de groenstructuurkaart is vastgesteld dienen de kaartgegevens en de eventuele regels in het DSO geladen te worden.
Het is mogelijk om het ontwikkelen van een groenstructuurplan te combineren met het opstellen van een nieuw groenbeleid. Het participatieproces kan in dat geval op elkaar worden afgestemd. Wanneer de groenstructuurkaart tegelijk met het groenbeleid moet worden vastgesteld, is het belangrijk om ruim op tijd (6-9 maanden van tevoren) te beginnen met het opstellen van de kaart, zodat een conceptkaart kan worden gebruikt bij het opstellen van het groenbeleid en het participatieproces.
Bent u benieuwd hoe het ontwikkelen van een groenstructuurplan of integraal groenbeleid er in uw gemeente, provincie kan worden uitgevoerd? Neem dan contact op met Jesse.
